ضمائر

۷- د معلوم او نا معلوم له مخې د اسم اقسام :

د معلوم او نا معلوم له مخې اسم په معرفه او نکره باندې ويشل شوی دی :

معرفه :

معرفه هغه نوم دی چې معنی او مقصد يې معلوم وي لکه : الکعبة ، القرآن .

نکره :

هغه نوم دی چې معنی او مقصد يې معلوم نه وي لکه : کتابً، سعدٍ.

چې غالباً تنوين اخلي .

که وغواړو اسم نکره اسم معرفه جوړ کړو داسې کوو :

الف : د ال جمع کول له اسم نکره سره لکه : ال+ نکره = الکتاب .

ب : د يو معرفه اسم سره يو ځای کول لکه : نکره + معرفه = کتاب المعلم يا نکره +ک = کتابک

د اسم معرفه اقسام :

اسم معرفه په ضمير ، اسم اشاره ، عَلَم ، اسم موصول ، معرف بال ، معرفه به اضافه سره ويشل شوی دی .

ضمائر :

ضماير د ضمير جمع ده ضمير هغه حرف يا کلمه ده چې د اسم پر ځای کارول کيږي او د تکرار مخنيوی کوي .

جَاء ألاستاد وَ هَو مُکَرم ، په دې جمله کې هو ضمير دی .

د ضمير قسمونه : ضمير په دوه ډوله دی متصل او منفصل :

متصل ضمير هغه دی چې په يوازې توګه نه استعماليږي بلکي د اسم ، فعل او حرف سره پيوسته وي .

لکه د (تَ) ضمير په کَتبَ کې يا د (کَ) ضمير په نَصَرکَ .

منفصل ضمير: هغه ضمير دی چې په يوازې توګه کارول کيږي لکه هَو ، نَحنُ او نور .

د منفصل ضمير اقسام :

اقسام :

د متکلم (خبرې کوونکي ) ضمائز (انا ، نحن ) .

د مخاطب ضمايز (أنتَ ، أنتِ ، أنتما ، أنتن ، أنتم ) .

د غايب ضماير ( هو ، هی ، هما ، هم ، هن ) .

انا : د مفرد مذکر او مؤنث (يوازې نارينه او ښځې) لپاره .

نحن : د جمع مذکر او مؤنث لپاره .

أنتَ : د مفرد مذکر لپاره .

أنتِ : د مفرد مؤنث لپاره .

أنتما : د دو کسانو لپاره که مذکر وي يا مؤنث.

أنتن : د مؤنث جمع لپاره .

آنتم : د جمع مذکر لپاره .

هو : د غايب مفرد مذکر لپاره .

هی : د غالبه مفرد مؤنث لپاره .

هما : د غالب دوو مذکر او مؤنث لپاره

هم : غايب جمع مذکر لپاره

هن : د غايب جمع مؤنث لپاره

د مفعول منه ضميرونه :

له (هغه لره ) .

لها ( هغې لره ) .

لي (مالره ) .

لکم (تاسې لره ) .

لهم (هغوی لره ) .

لنا (مونږ لره ) .

تاء الفاعل لکه : رأيتُ ، رآيتَ .
ياء متکلم لکه :قلمي ، أبي .
الف الاثنين لکه : ذهبا
کاف الخطاب لکه : رأيتک ، لک
واو الجماعة لکه : ذهبوا
ها غیبة لکه : به ، أعطه
نون النسوة لکه :ذهبن

www.dawat610.com